بازسازی کوره سفالگری سده‌های میانه کاشان در دانشکده معماری و هنر دانشگاه کاشان
کوره‌ای با الهام از اسناد باستان‌شناختی کاشان و با مشارکت استادان و دانشجویان، در قالب یک کارگاه آموزشی در دانشکده معماری و هنر دانشگاه کاشان بازسازی شد.
در راستای احیای دانش و فنون سنتی سفالگری و پیوند مطالعات باستان‌شناختی با آموزش عملی، یکی از کوره‌های سفالگری سده‌های میانه کاشان با هدایت دکتر عباس اکبری، عضو گروه مطالعات عالی هنر دانشگاه کاشان، و با همکاری حسن رعیت‌مقدم، کارشناس کارگاه سفال و دانشجوی دکتری هنرهای اسلامی، و مشارکت دانشجویان کارشناسی ارشد سرامیک اسلامی بازسازی شد. این پروژه با بهره‌گیری از شواهد تاریخی به‌دست‌آمده از کوره‌های سفالگری مسجد جامع کاشان و در قالب فعالیت آموزشی دانشجویان به اجرا درآمد.
دکتر بابک عالمی، رئیس دانشکده معماری و هنر دانشگاه کاشان، با اشاره به اهمیت این اقدام، بازسازی کوره را نمونه‌ای از ظرفیت‌های علمی و آموزشی دانشکده در پیوند میان پژوهش، آموزش عملی و میراث فرهنگی دانست و اظهار کرد: چنین طرح‌هایی علاوه بر فراهم‌کردن زمینه تجربه عملی برای دانشجویان، امکان تعامل میان رشته‌های مختلف دانشگاهی را افزایش می‌دهد. همکاری میان حوزه‌های هنر، سرامیک و باستان‌شناسی می‌تواند به شناخت دقیق‌تر میراث تاریخی منطقه و انتقال دانش و تجربه‌های فنی گذشتگان به نسل جدید کمک کند.
وی افزود: بهره‌گیری از ظرفیت‌های دانشگاه برای مطالعه و بازآفرینی فنون تاریخی، فرصتی ارزشمند برای توسعه آموزش‌های مبتنی بر تجربه و تقویت ارتباط میان دانش نظری و فعالیت عملی است. دانشکده معماری و هنر از طرح‌هایی که با مشارکت استادان و دانشجویان، به شناخت و احیای میراث هنری و فنی منطقه کمک می‌کنند، حمایت می‌کند.
دکتر عباس اکبری، عضو گروه مطالعات عالی هنر دانشگاه کاشان و سرپرست این پروژه، نیز با اشاره به پیشینه تاریخی این طرح گفت: کشف سه کوره سفالگری در زیرزمین شبستان مسجد جامع کاشان، از مهم‌ترین شواهد باستان‌شناختی مرتبط با تاریخ سفالگری دوره اسلامی این شهر به شمار می‌رود. این کوره‌ها حدود سه دهه پیش به‌وسیله دکتر میرفتاح کشف شدند، اما اطلاعات تفصیلی آن‌ها منتشر نشد و بخش‌هایی از ساختارشان نیز در گذر زمان آسیب دید.
وی ادامه داد: در سال‌های گذشته، مسئولیت مرمت و حفاظت از این کوره‌ها با پیگیری دکتر دانایی‌نیا، رئیس وقت میراث فرهنگی کاشان، به اینجانب واگذار شد. عملیات مرمت با همکاری حسن رعیت‌مقدم طی چند ماه انجام گرفت و شرایط حفاظتی کوره‌ها بهبود یافت. نتایج این مطالعات در دو سخنرانی، یکی در دانشگاه اکس‌مارسی فرانسه و دیگری در مرکز کاشان‌شناسی، ارائه شد.
دکتر عباس اکبری درباره فرایند بازسازی کوره در دانشکده معماری و هنر اظهار کرد: با آغاز سال تحصیلی جدید و فراهم‌شدن مواد مورد نیاز، از جمله آجر، خاک و کاه، امکان اجرای یک کارگاه آموزشی برای بازسازی نمونه‌ای از این کوره‌ها فراهم شد. در این پروژه، ساختار دو کوره کوچک از میان سه کوره کشف‌شده مطالعه و تلفیق شد تا نمونه‌ای با قابلیت تجربه پخت در شرایط اکسیداسیون و احیا ساخته شود. طراحی و ساخت سازه و اجرای اندود کاهگلی با مشارکت اینجانب، حسن رعیت‌مقدم و دانشجویان انجام گرفت.
وی افزود: تفاوت اصلی نمونه بازسازی‌شده با ساختار تاریخی مورد مطالعه، قرارگرفتن آتش‌دان کوره در سطح زمین است که به اقتضای شرایط اجرایی انجام شده است. با تکمیل ساخت و خشک‌شدن بدنه کوره، امکان فراهم‌کردن شرایط لازم برای تجربه پخت سفال با الهام از شیوه‌های سده‌های میانه فراهم خواهد شد.
این عضو گروه مطالعات عالی هنر دانشگاه کاشان، نام‌گذاری کوره به نام «نادر خلیلی» را ادای احترام به تلاش‌های این معمار فقید ایرانی دانست که در آثار خود از مطالعات معماری کویری ایران و دستاوردهای فنی مرتبط با سفالگری و شواهد باستان‌شناختی بهره گرفته بود.
بازدید دکتر بابک عالمی، رئیس دانشکده معماری و هنر، به همراه جمعی از اعضای هیئت علمی دانشکده از این کارگاه نیز فرصتی برای تأکید بر اهمیت چنین تجربه‌هایی و ضرورت توسعه همکاری‌های میان‌رشته‌ای در دانشگاه فراهم کرد.
بازسازی این کوره، افزون بر فراهم‌کردن بستری برای آموزش عملی دانشجویان، گامی در جهت مستندسازی، شناخت و بازآفرینی بخشی از دانش فنی سفالگری تاریخی کاشان به شمار می‌رود؛ ظرفیتی که می‌تواند زمینه مطالعات و تجربه‌های آموزشی و پژوهشی بیشتری را در حوزه هنرهای اسلامی و باستان‌شناسی فراهم سازد.
نظر شما :