نقد جسورانه نظام آموزشی در نشست رؤسای دانشگاههای منطقه کاشان
دانشگاه کارآفرین، کلید ارتباط دانشگاه با جامعه است
نشست رؤسای دانشگاههای منطقه کاشان، با حضور روسای دانشگاههای کاشان (شامل کاشان، علوم پزشکی، آزاد اسلامی، پیام نور، ملی مهارت و فرهنگیان)، چهارشنبه 10 تیرماه 1405 در دانشگاه ملی مهارت برگزار شد.
در این نشست مواردی همچون معرفی دانشگاه ملی مهارت، مرور وظایف دانشگاهها در قبال شهر، گسترش همکاریهای بین دانشگاهی، مسائل و چالشهای آموزش عالی، توسعه مهارتهای آموزشی، کارآفرینی و اشتغال مورد بحث و بررسی قرار گرفت.
دکتر محمدرضا یاسمیان، رئیس دانشگاه ملی مهارت پسران (شهید رجایی)، ضمن معرفی دانشگاه ملی مهارت پسران و دختران، بر اهمیت رسالت آموزشی دانشگاهها تأکید کرد. آشتی دادن دانشجویان با صنعت از طریق آموزشهای مهارت محور، ضرورت بازنگری در سرفصلهای دروس آموزشوپرورش و همچنین جهتدهی خیرین برای سرمایهگذاری در تجهیزات، از رئوس دیگر سخنان وی بود.
دکتر بهزاد سلطانی، رئیس دانشگاه کاشان، با اشاره به اهمیت توأمان آموزش و پژوهش، به آییننامه جدیدی که با تأکید بر مهارت محوری در وزارت علوم در دست تدوین است، ابراز عقیده کرد که فعالیتهای کارآفرینی اعضای هیأت علمی باید در ترفیع و ارتقاء سالانه ایشان مؤثر باشد.
وی ضمن تحلیل شرایط اجتماعی منطقه و نقش دانشگاهها، بر رسالت دانشگاهها برای انجام مسئولیتهای اجتماعی و ارائه آموزشهای عمومی تأکید کرد و در پایان به تشریح لازمهها و رسالتهای دانشگاه کارآفرین پرداخت.
دکتر ابراهیم کوچکی نیز به اشباع شدن شهرها و روستاها از مطب پزشکان و تعداد زیاد پذیرفتهشدگان بیش از نیاز کشور اشاره کرد و با توجه به پیشبینیها در خصوص نرخ منفی رشد جمعیت پس از سال ۱۴۲۰، به نقد سیاستهای مراجع تصمیمگیر برای افزایش سهمیههای پذیرش در رشتههای پزشکی پرداخت.
وی با انتقاد شدید از دخالت نهادهایی مانند شورای عالی انقلاب فرهنگی در تعیین ظرفیتهای پزشکی، آن را عامل بیکاری پزشکان در آینده و مهاجرت نخبگان دانست.
کوچکی ضمن مرور تجربه موفق انجام آموزشهای محله محور، با بیان اینکه دانشگاه نباید توانش را صرف مأموریت دستگاههای اجرایی کند، گفت: نباید اجازه داد ادارات شهر وظایف ذاتی خود را به گردن دانشگاه بیندازند و انتظار داشته باشند تمام مشکلات شهر بدون بودجه و امکانات حل شود.
رئیس دانشگاه علوم پزشکی کاشان با انتقاد شدید از ظاهرگرایی و گزینشهای غیرتخصصی تأکید کرد که نباید با رفتار تنگنظرانه باعث خروج نخبگان شد.
دکتر محمود صادقی علوی، رئیس دانشگاه پیام نور کاشان، نیز به ارائه گزارش نشست معاونان فرهنگی، ارائه گزارش برنامه فرهنگی مشترک در میدان جهاد پرداخت و بر لزوم تعامل با دیگر معاونین فرهنگی تأکید کرد.
از مهمترین مصوبات این نشست، میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
برگزاری آموزشهای محله محور توسط دانشگاهها در راستای مسئولیت اجتماعی.
پیشنهاد عضویت یکی از اعضای هیأت علمی دانشگاههای منطقه به هر یک از کمیتههای تخصصی فرمانداری.
انجام فعالیتهای مشترک بین دانشگاهها در قالب بازدید از امکانات و انجام پروژههای اشتراکی.
مدیریت بحران، تعامل با نسل جدید و دانشگاهی که نباید تکبعدی باشد
در میان مباحث این جلسه، دیدگاههای دکتر بهزاد سلطانی، رئیس دانشگاه کاشان، درباره موضوعاتی همچون تحول نظام آموزش عالی، مسئولیتهای اجتماعی دانشگاه و مدیریت چالشهای نوظهور از مناظر مختلف قابل بحث و بررسی است.
۱. مأموریت چهارگانه: پیش بهسوی «دانشگاه کارآفرین»
دکتر سلطانی معتقد است که دانشگاههای ایران باید از مدل سنتی که وظیفه خود را صرفاً آموزش و پژوهش میداند، عبور کند و مأموریت خود را بر چهار پایه استوار کنند: آموزش، پژوهش، کارآفرینی و پرورش انسان فرهیخته.
همچنین او از پیشنهاد و اجرای طرح «هستههای کارآفرینی» میگوید که در آن، فارغالتحصیلان کارشناسی تا دکتری به جای خروج از دانشگاه، یک سال دیگر تحت حمایت قرار میگیرند تا نتایج تحقیقاتشان را به محصول یا خدمت تبدیل کنند.
دانشگاه در این یک سال، بدون پرداخت حقوق، خدماتی چون اسکان، میز کار و آموزشهای مالیاتی و راهاندازی کسبوکار را فراهم میکند تا دانشجو ایده را به «نمونه صنعتی» برساند و در نهایت بتواند با جذب سرمایهگذار بخش خصوصی، سرمایه مورد نیاز برای تولید کالا یا خدمات نوین را کسب کند.
۲. نقد ساختار آموزشی و بحران «هرم وارونه»
«هرم وارونه» یکی از متداولترین سبکهای خبرنویسی است. اما دکتر سلطانی با وام گرفتن این اصطلاح از علوم ارتباطات و تلفیق آن با «هرم نیازهای مازلو» در روانشناسی، تلاش میکند دغدغه و مفهوم ذهنیاش درباره عدم تناسب میان تخصص و نیاز بازار را راحتتر به مخاطب منتقل کند.
او بهشدت از «هرم وارونه» نیروی انسانی در ایران انتقاد میکند و میگوید که در دنیا تعداد تکنیسینها باید چندین برابر مهندسان باشد، در ایران تعداد مهندسان سه برابر تکنیسینها است.
برای حل این مشکل، باید بخشی از آموزشها بهصورت «بدو استخدام» در صنایع انجام شود و حتی بخشی از بودجه سرانه دانشجویی، به کارخانههایی پرداخت شود که دانشجو را برای آموزش عملی واقعی میپذیرند.
۳. مدیریت بحران و تعامل با نسل جدید
دکتر سلطانی در حوزه فرهنگی و برخورد با اعتراضات دانشجویی، رویکردی متفاوت و مبتنی بر عقلانیت را دنبال میکند و تعریف میکند که یکی از دانشجویان در روز ثبتنام، برای کاهش استرس خانوادهها در محیط دانشگاه سنتور میزد تا فضای ملتهب آن روز را با موسیقی تلطیف کند؛ اقدامی که بهرغم برخی نگاههای سنتی، بازخورد مثبتی از سوی خانوادهها داشت.
او در حاشیه اعتراضات اخیر به مقامات امنیتی و مذهبی شهر گفته است که دانشگاه باید محل تخلیه هیجانات باشد. او معتقد است دانشجو باید در سالن دانشگاه نقد و حتی فریاد بزند تا کار به خیابان و خونریزی نکشد: «اگر تحمل شنیدن دو تا فحش و بدوبیراه دانشجویان را ندارید، نمیتوانید دانشگاه را اداره کنید.»
سلطانی برای نقد سیستم آموزشی و نقد نخبگان تکبعدی محصول این سیستم، دانشجویی را مثال میزند که همزمان در پزشکی و ادبیات رتبه یک است، اما به دلیل تمرکز صرف بر درس، در روابط اجتماعی ناتوان است.
او تأکید دارد که باید «انسان چندبعدی» تربیت کرد تا از افسردگی و خودکشی دانشجویان جلوگیری شود.
4. ضرورت اصلاح ساختار ارتقای اساتید
برای تحقق دانشگاه کارآفرین، دکتر سلطانی بر لزوم تغییر در قوانین ارتقا پافشاری میکند. او پیشنهاد داده است که اساتید بتوانند بین مسیرهای «آموزشی»، «پژوهشی» و «کارآفرینی» انتخاب کنند. در مدل پیشنهادی او، امتیاز تشکیل یک «هسته فناور و کارآفرین» یا تولید محصول صنعتی، باید با چاپ یک مقاله ISI همتراز باشد تا انگیزه اساتید جوان برای حضور و حل مشکلات واقعی صنعت تقویت شود.
تکمله
دکتر سلطانی به دنبال دانشگاهی است که در آن دانشجو به جای خیابان در تالار گفتگو نقد کند، استاد به جای تاجر، راهبرِ کارآفرینی باشد و علم به جای بایگانی شدن در مقالات، در خدمت حل معضلات واقعی مردم شهر قرار گیرد.
سخنان او نشاندهنده تلاش برای گذار از یک دانشگاه تئوریمحور و منزوی به سمت یک «نهاد پیشرو، کارآفرین و مسئولیتپذیر» است که در عین حفظ استقلال علمی، در خدمت توسعه جامعه و رفاه دانشجویان است. نگاهی که در عین پایبندی به اصول علمی، به حواشی انسانی و ضرورتهای اجتماعی دانشگاه نیز نگاهی واقعبینانه و حتی جسورانه دارد.
نظر شما :