معاون پژوهشی وزیر علوم: تحقیق و توسعه فناوری, موتور محرکه پیشرفت صنعتی و اقتصادی است
معاون پژوهشی وزیر علوم، تحقیقات و فناوری گفت: تحقیق و توسعه فناوری موتور محرکه پیشرفت صنعتی و اقتصادی است.
دکتر سید مهدی ابطحی در جمع اساتید شورای پژوهشی دانشگاه کاشان به چالشهای پیش روی زیرساختهای علمی ایران در مواجهه با شرایط سخت اقتصادی و تحریمهای بینالمللی اشاره کرد و افزود: در عین وجود پتانسیلهای علمی بالا، روند رشد کیفی و کمی تولیدات علمی در سالهای اخیر با چالشهای جدی روبرو بوده است.
وی به روند نزولی تولیدات علمی در سایه تحریمها اشاره کرد و اظهار داشت: بررسی آمارهای جهانی نشان میدهد که رتبه علمی ایران در سال گذشته با افت مواجه شده است. در حالی که رقبای منطقهای نظیر ترکیه و عربستان سعودی با روندی صعودی در حال کسب جایگاههای برتر هستند.
وی با بیان اینکه تولیدات علمی ایران از سال ۲۰۲۱ با یک روند نزولی و یا ثابت روبرو بوده است، خاطر نشان کرد: اگرچه در برخی شاخصها بهبودهای جزئی مشاهده میشود، اما این رشد در مقایسه با پویایی جهانی، ناچیز است.
دکتر ابطحی به شکاف میان بودجه و خروجی علمی اشاره کرد و گفت: یکی از محورهای اصلی بحث در مدیریت پژوهشی، عدم تناسب میان سرمایهگذاری و خروجی علمی است. با وجود اینکه در سالهای گذشته درصدهای مشخصی از تولید ناخالص داخلی (GDP) به پژوهش اختصاص یافته، اما وضعیت فعلی نشان میدهد که سرمایهگذاریهای صورت گرفته منجر به تولید «علم کاربردی» و «نوآوری» نشده است. در مقابل، هزینهکردهای بسیار پایین در برخی بخشها، منجر به تولیداتی شده که بیشتر به «شبهعلم» شباهت دارند تا پژوهشهای تجربی و مبتنی بر آزمایش.
معاون پژوهشی وزیر علوم با بیان اینکه برتری علمی کشورها صرفا با تعداد مقالات سنجیده نمی شود، خاطر نشان کرد: شاخص اثرگذاری پژوهش، کیفیت استنادها و توان تبدیل دانش به فناوری، معیار واقعی قدرت علمی است.
دکتر ابطحی با اشاره به رشد سریع علمی کشورهای ترکیه و عربستان سعودی افزود: این نشان می دهد که سیاست گذاری هدفمند و سرمایه گذاری پایدار می تواند جایگاه علمی کشورها را متحول کند.
وی با بیان اینکه فاصله میان تولید دانش و اثرگذاری دانش همچنان چالش اصلی بسیاری از نظام های علمی جهان است خاطر نشان کرد: انتشار مقاله بدون پیوند با فناوری، صنعت و حل مسائل ملی، قدرت علمی پایدار ایجاد نمی کند.
معاون پژوهشی وزیر علوم تاکید کرد: کشورهای پیشرو علمی، پژوهش را مستقیما به توسعه اقتصادی، امنیت فناوری، هوش مصنوعی، سلامت و قدرت صنعتی متصل کرده اند به همین دلیل علم به مولفه های راهبردی در رقابت جهانی تبدیل شده است.
وی خاطر نشان کرد: ایران با وجود محدودیت های اقتصادی همچنان در جمع ۲۰ کشور برتر تولید علم جهان قرار دارد اما ارتقای اثرگذاری علمی و تبدیل دانش به فناوری، مهمترین ضرورت آینده خواهد بود.
دکتر ابطحی افزود: روند جهانی نشان می دهد آینده قدرت کشورها نه فقط حجم اسناد علمی، بلکه به توان بهره برداری از دانش در خلق فناوری، ثروت و اقتدار ملی وابسته است.
مهاجرت نخبگان؛ از کوچ فیزیکی تا کوچ هویت علمی
معاون پژوهشی وزارت علوم در بخش دیگری از سخنانش به مهاجرت نخبگان علمی کشور اشاره کرد و افزود: یکی از نگرانیهای جدی مطرح شده در این گفتگوها، پدیده مهاجرت نخبگان است. موضوع تنها جابهجایی فیزیکی محققان نیست؛ بلکه آنچه «هویت علمی» را تهدید میکند، تغییر آدرسهای علمی است.
دکتر ابطحی خاطر نشان کرد: بسیاری از محققان ایرانی، اگرچه در خاک ایران حضور دارند، اما به دلیل محدودیتهای پژوهشی و تحریمها، فعالیتهای خود را در قالب نهادهای بینالمللی انجام میدهند که این امر منجر به از دست رفتن سرمایه علمی ملی و کاهش سهم ایران در شاخصهای جهانی میشود.
معاون پژوهشی وزیر علوم بر ارتباط هر چه بیشتر دانشگاه با صنعت تاکید کرد و افزود: در راستای ارتقای جایگاه علمی کشور و مقابله با چالشهای ناشی از مهاجرت نخبگان، راهکارهای جدیدی برای مدیریت پروژههای پژوهشی و تقویت تعامل با بخش صنعت مطرح شده است.
دکتر ابطحی افزود: بر اساس این طرح، با توجه به نیاز به نظارت دقیق بر پروژههای بزرگ دولتی، قرار است واحدی تحت عنوان «مدیریت کنترل پروژه» ایجاد شود تا از اجرای صحیح و عملیاتی شدن پروژههای واگذار شده به دانشگاهها اطمینان حاصل شود.
وی ارتباطات بین المللی و مرجعیت علمی، زایش شرکت های دانش بنیان و مراکز رشد و تربیت دانشجویان کیفی را را مورد تأکید قرار داد و گفت: هدف نهایی از این اقدامات، ایجاد پیوندی پایدار میان دانش دانشگاهی و نیازهای صنعتی است، به گونهای که علاوه بر کاربردی شدن پژوهشها، جایگاه علمی ایران در حوزههای استراتژیک نیز در سطح بینالمللی ارتقا یابد.










نظر شما :